Beş motor, aynı soru, farklı yanıtlar: yapay zekâ motorları ne kadar anlaşıyor?

Aynı Türkçe soruyu ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity ve Google'ın AI Bakışı'na sorduğunuzda, beş motor çoğu zaman farklı markalar sayıyor: ölçtüğümüz sorularda andıkları markaların %70,7'sini yalnızca bir motor andı. GeoMono, markaların yapay zekâ yanıtlarındaki görünürlüğünü ölçen bir platformdur. Bu yazıda 15 markanın soruları üzerinden motorların ne kadar anlaştığını, aynı motorun aynı soruya ikinci kez ne dediğini ve bunun bir marka için ne anlama geldiğini rakamlarıyla anlatıyoruz.

Kısa cevap: motorlar az anlaşıyor ve aynı motor da kendisiyle tam anlaşmıyor. Bu, ölçümün kusuru değil, ölçülen şeyin doğası. Bir markanın yapay zekâdaki yerini tek bir ekran görüntüsü değil, her motorda tekrarlanan bir ölçüm söyler.

Ne ölçtük?

16 Ağustos ile 31 Ekim 2026 arasında 15 marka için, markanın adı geçmeden ve bir alıcının soracağı gibi yazılmış 3.438 Türkçe soruyu beş motora sorduk. Her yanıtta adı geçen markaları ve şirketleri bir sınıflandırıcıyla çıkardık; aynı markanın farklı yazılışlarını tek marka saydık, motorların kendisini (ChatGPT, Google, Perplexity gibi) marka saymadık. Ölçülen markanın kendisi yanıtta anıldıysa o da listeye girdi.

Planlanan 17.190 yanıtın 501'i sayıma girmedi: 317 çağrı hata verdi, 24'ü hiç çalışmadı, 30 yanıtın marka listesi çıkarılamadı. 130 soruda Google bir AI Bakışı göstermedi. Bunlar "marka anmadı" diye sayılmadı; o motorun o soruda okunabilir bir yanıtı yoktu. Google'ın ölçebildiğimiz 3.238 aramanın 3.108'inde (%96,0) AI Bakışı gösterdiğini de not edelim: bu tür alıcı sorularında AI Bakışı neredeyse her zaman sayfadaydı.

Motorlar kaç yanıtta marka anıyor?

İlk fark, motorların marka anmaya ne kadar istekli olduğu. Sorularımızın bir kısmı bilgi sorusuydu ("nelere dikkat etmeli" gibi), bu yüzden her motorda yanıtların büyük bir kısmı hiçbir marka anmadı:

ChatGPT en temkinli motordu: yanıtlarının yarısından fazlasında hiçbir marka adı geçmedi. Hiç marka anmayan yanıtı en az olan yüzey ise AI Bakışı'ydı. Bu fark tek başına bir şey söylüyor: aynı marka için ChatGPT'de ve AI Bakışı'nda ölçülen görünürlük oranları, motorların marka anma alışkanlığı farklı olduğu için doğrudan karşılaştırılamaz.

Beş motor aynı markaları anıyor mu?

Anlaşmayı adil ölçmek için yalnızca beş motorun hepsinin okunduğu ve hepsinin en az bir marka andığı sorulara baktık. 2.960 sorunun 906'sı bu koşulu sağladı; bunlar çoğunlukla "hangisini almalıyım", "hangi firmayla çalışmalıyım" türünden sorulardı.

Yani tipik bir alıcı sorusunda beş motor toplam yirmi iki farklı marka adı sayıyor ve bunların büyük çoğunluğu yalnızca bir motorda geçiyor. Üç sorudan ikisinde beş motorun üzerinde birleştiği tek bir marka bile yok.

AI Bakışı'nı dışarıda bırakıp dört sohbet motoruna bakınca tablo değişmiyor: dördünün de marka andığı 1.010 soruda marka anımlarının %74,2'si yalnızca bir motordaydı ve soruların 374'ünde (%37,0) dördünün birlikte andığı bir marka vardı.

Bir örnek

Bir tüketici ürünü kategorisinde "hangisini önerirsin" türünden bir soru seçtik; beş motorun andığı farklı marka sayısı bu 906 sorunun ortancasına eşitti. Hangi soru ve hangi markalar olduğunu yazmıyoruz; yalnızca sayılar:

Beş motor bu soruda toplam 22 farklı marka andı. Bunların 16'sını yalnızca bir motor, 3'ünü iki motor, 2'sini üç motor, 1'ini dört motor andı. Beş motorun hepsinde geçen marka yoktu. Bu soruda "yapay zekâ hangi markayı öneriyor?" sorusunun tek bir cevabı yok; motora göre beş ayrı cevabı var.

Hangi motorlar birbirine daha yakın?

İki motoru karşılaştırırken şunu ölçtük: aynı soruda iki motorun andığı markaların toplamı içinde ikisinin de andığı markaların payı. Her iki motorun da en az bir marka andığı sorular üzerinden ortalamasını aldık:

En yakın çift, ikisi de Google'ın arama altyapısına dayanan Gemini ile AI Bakışı. Google'ın AI özellikleri belgesi yapay zekâ yanıtlarının Google Arama'nın dizinindeki sayfalara dayandığını yazıyor; ortak kaynaktan beslenen iki yüzeyin ortak markaları daha fazla. Yine de en yakın çiftte bile iki motorun andığı markaların dörtte üçü ortak değildi. ChatGPT her motorla en az örtüşen motordu.

Sıradaki adım

Nasıl ölçtüğümüzü okuyun

Yöntem sayfası, hangi yanıtların sayıma girdiğini, bir motor yanıt vermediğinde ne olduğunu ve bir rakamı ne zaman yayımlamadığımızı anlatır.

Yöntemi oku

Aynı motor aynı soruya ikinci kez ne diyor?

Motorlar arasındaki farkın bir kısmı motorların kendi içindeki değişkenlikten geliyor. Bunu görmek için aynı markanın aynı soru metniyle birden fazla kez ölçüldüğü 5 markaya baktık ve aynı motorun ilk ve ikinci ölçümdeki yanıtlarını karşılaştırdık. İki yanıtın da en az bir marka andığı 1.380 çift vardı.

1.380 çiftin yalnızca 63'ünde (%4,6) iki yanıtın marka listesi birebir aynıydı. Perplexity kendisiyle en tutarlı motordu, ChatGPT en değişken. Bu bulgu başka araştırmalarla da uyumlu: SparkToro'nun Ocak 2026'da yayımladığı araştırmada aynı soruya verilen yanıtlarda aynı marka listesinin tekrar gelmesi çok nadirdi; Nisan 2026 tarihli "Don't Measure Once" çalışması da başlığındaki uyarıyı yapıyor. Bizim verimizdeki fark, bunun Türkçe sorularda da geçerli olduğunu gösteriyor.

Sektöre göre: tüketici ve işletme soruları

Dört sohbet motorunun hepsinin marka andığı sorularda iki grubu ayırdık:

İşletmelere yönelik sorularda motorlar daha da az anlaşıyor. Tüketici sorularının neredeyse yarısında dört motorun ortak bir markası varken, işletme sorularında bu oran beşte birin biraz üzerinde. Bir işletme markası için bunun anlamı açık: bir motorda görünmek, öteki motorlarda da göründüğünüz anlamına gelmiyor.

Bir marka bu rakamlardan ne çıkarmalı?

1. Her motoru ayrı ölçün. Motorların andığı markaların çoğu yalnızca bir motorda geçiyor. Tek bir motorda yapılan ölçüm, ötekiler hakkında çok az şey söyler.
2. Soruları tekrarlayın. Aynı motor aynı soruya ikinci kez sorulduğunda iki yanıtın marka listeleri ortalama ancak üçte bir oranında örtüşüyor. Tek bir yanıt bir eğilim değil, bir andır.
3. Sırayı değil sıklığı okuyun. "ChatGPT'de üçüncüyüz" cümlesi bir sonraki yanıtta geçersiz olabilir. "Marka adı geçmeden sorulan 40 sorunun 12'sinde anıldık" gibi bir sayı çifti daha sağlamdır (örnek sayılar).
4. Motorları tek bir rakamda birleştirmeyin. Marka anma alışkanlıkları bu kadar farklı motorların ortalaması, hiçbirini anlatmaz.

Bu kuralları kendi ölçümümüzde nasıl uyguladığımız yöntem sayfamızda yazıyor. Motorların web'e nasıl baktığını aynı Türkçe soruya neden farklı markalar çıkıyor yazısında, ölçüm araçlarının neden farklı rakamlar verdiğini görünürlük araçlarının sonuçları neden farklı yazısında anlattık.

Sık sorulan sorular

Yapay zekâ motorları aynı soruya aynı markaları öneriyor mu?

Çoğu zaman hayır. Beş motorun hepsinin marka andığı 906 soruda, anılan markaların %70,7'sini yalnızca bir motor andı ve soruların yalnızca %32,3'ünde beş motorun birlikte andığı en az bir marka vardı. Tipik bir alıcı sorusunda beş motor toplam yirmi iki farklı marka adı sayıyor; bu yüzden tek bir motora bakıp "yapay zekâ bizi öneriyor" demek yanıltıcı olur.

Hangi iki motor birbirine en çok benziyor?

Gemini ile Google AI Bakışı. İkisinin de marka andığı 1.427 soruda, andıkları markaların ortalama %25,4'ü ortaktı. ChatGPT, her motorla en az örtüşen motordu (%14,8 ile %15,8 arası). İkisi de Google'ın arama altyapısına dayandığı için ortak kaynaklardan besleniyor. Yine de bu en yakın çiftte bile andıkları markaların dörtte üçü ortak değildi.

Aynı soruyu aynı motora tekrar sorarsam aynı yanıtı alır mıyım?

Büyük olasılıkla hayır. Aynı markanın aynı sorusu aynı motorda sonraki bir ölçümde tekrar sorulduğunda, iki yanıtın marka listesi ortalama %36,1 örtüştü; 1.380 çiftin yalnızca %4,6'sında liste birebir aynıydı. Perplexity kendisiyle en tutarlı motordu (%50,4), ChatGPT en değişken (%22,3). Bu yüzden görünürlük tek bir yanıttan değil, tekrarlanan ölçümden okunmalı.

Bu rakamlar benim sektörüm için de geçerli mi?

Bu rakamlar 15 markanın sorularından geliyor ve pazarın örneklemi değil. Kendi sektörünüzde motorların ne kadar anlaştığını görmek için kendi sorularınızla, her motorda ayrı ve tekrarlı bir ölçüm gerekir. Tüketici ve işletme markalarını ayırdığımızda da fark belirgindi: işletme sorularında dört motorun ortak bir marka andığı soruların payı (%22,6), tüketici sorularındakinin (%45,4) yarısı kadardı.

Neden bir motorda iyi görünüp ötekinde hiç görünmeyebilirim?

Motorlar farklı kaynaklara bakıyor ve marka anma alışkanlıkları farklı: ChatGPT yanıtlarının %59,1'inde hiç marka anmazken AI Bakışı'nda bu oran %41,7. Bir motorun okuduğu sayfalarda varsanız ötekinin okuduklarında olmayabilirsiniz. Bu yüzden her motorun okuduğu kaynakları ayrı ayrı ölçmek ve içerik çalışmasını motor motor planlamak gerekir.